Wehikuł Czasu

Zimowy Głogów’25 zalewa nas deszczem albo zachwyca grudniowym słońcem, choć już złotej jesieni nie ma. Przypomnijmy charakterystyczne miejsce naszego miasta w śniegu. Choć trudno uwierzyć, to było całkiem niedawno.

Prezentujemy w pewnym sensie wydanie specjalne Wehikułu czasu. By wpisać się w grudniową, specjalną atmosferę, przypominamy wydarzenia z przeszłości Głogowa, które miały miejsce w okresie świąteczno–noworocznym.

Śnieżny, zimowy Głogów w nieodległej przeszłości (fot. Zbigniew Lipowski)

11 grudnia 2025, uroczystym spotkaniem w Teatrze Miejskim im. Andreasa Gryphiusa uczczono jubileusz 80 lat lokalnego ruchu regionalistycznego i Towarzystwa Ziemi Głogowskiej.

Wśród licznie zgromadzonych gości: byłych i obecnych regionalistów, parlamentarzystów, samorządowców, reprezentantów instytucji, organizacji i firm współpracujących z Jubilatem przedstawiciel Sejmiku Dolnośląskiego wręczył przyznaną TZG Złotą Odznakę Honorową Zasłużony dla Województwa Dolnośląskiego. Symbolicznie wyróżnienie odebrali Zbigniew Mazurek, obecny Prezes i dr inż. Stefan Koper wraz z Rafaelem Rokaszewiczem, byłym Prezesami. Wręczono również Odznaki Zasłużonych działaczom. Prezydent przyznał Medale Honorowe Miasta Głogowa.

Padło wiele miłych, wypowiadanych zwykle w takich chwilach słów, wręczono podziękowania aktywistom i Przyjaciołom. Scena Teatru z trudem mieściła wyróżnionych i tych, którym TZG dziękowało. Odsyłamy do relacji w mediach i na stronie Towarzystwa.

W trakcie zaprezentowano również i przekazano uczestnikom książkę, monografię stowarzyszenia, o której piszemy niżej. Spotkanie zakończył koncert fortepianowy Leonharda Krahforsta z odniesieniem do koncertu F. Lista grającego na deskach Teatru przed laty. 

Sala teatralna w trakcie jubileuszowego spotkania (fot. Marek R. Górniak)

Wydawcy książek jak zwykle kończą rok wysypem nowości. Dotyczy to również rynku lokalnego. Piszemy obok o monografii TZG, dołącza do niej również już 85 zeszyt Encyklopedii Ziemi Głogowskiej. Stefan Górawski właśnie przedstawił swój piąty już (znakomity) kryminał – Gorycz spełnionej zemsty. Marek A. Koprowski, w wydawnictwie Replika „machnął” opowieść Twierdza zroszona krwią. Polski Głogów w rękach Niemców i Sowietów (ponoć znakomicie się sprzedaje). Natomiast Dariusz Andrzej Czaja, z pięknymi ilustracjami Anny Bigos elegancką książeczkę Głogów w czasach wojen Bolesława Chrobrego. Z okładek ostatnich dwóch książek Wehikuł dowiedział się, że wydane zostały pod patronatem TZG.

W roku 2026 w ramach Budżetu Obywatelskiego w Głogowie, realizowanych będzie 13 projektów, które mieszkańcy wybrali w głosowaniu. W tegorocznym głosowaniu Budżetu Obywatelskiego uczestniczyło 4997 osób (każdemu mieszkańcowi przysługiwały dwa głosy – jeden na okręg ogólnomiejski i jeden na okręg osiedlowy). Dużym beneficjentem Budżetu są przedszkola. Natomiast naszą radość wzbudził fakt, że w I Okręgu Konsultacyjnym jednym z trzech finansowanychbędzie projekt: „Imieniny ulicy 10 Maja – integracja mieszkańców” (kolejna edycja + kontynuacja) – oszacowano na kwotę 10 000 zł. Gratulujemy pomysłodawczyni imprezy.

Wraz z numerem 202 kończymy wydawanie comiesięcznego „Wehikułu czasu”. Za nami blisko 17 lat, 202 miesiące odkrywania i prezentowania dziejów Głogowa. Zostawiam w Internecie ponad 2000 stron maszynopisu, kilka tysięcy fotografii i wiele emocji. Dziękuję czytelnikom za pomoc, lekturę i reakcję. Gratulujemy jeszcze raz laureatom trzynastu edycji Głogowskiej Nagrody Historycznej „Złoty Bilet Wehikułu czasu”. Jesteśmy dumni, że mogliśmy naszym „Feniksem Nadodrzańskim” obdarować i wyróżnić Wybitnych Głogowian. Mamy nadzieję, że dyplomy Złotych Biletów i głogowskie obrazki Wehikułu Małgorzaty Maćkowiak, które trafiły do wielu z Was, nie pozwolą o tej kilkunastoletniej działalności zapomnieć.

Wehikuł czasu wypełnił swoje zadania: mobilizował i inspirował głogowskich regionalistów i pasjonatów; stał się źródłem wiedzy o przeszłości miasta, pomocą dla wielu twórców, czasami też „ściągą”. Pomaga w tym jednotomowa podróż: Wehikułem czasu przez dzieje Głogowa, wydana dzięki zaangażowaniu Prezydenta Rafaela Rokaszewicza. Jak okazało się, to dzieło było potrzebne, co widać m.in. po najnowszej publikacji wydawnictwa „Replika”. Otóż znany pisarz, dziennikarz, historykMarek A. Koprowski znający Głogów ze spotkań organizowanych przez Głogowską Edukację Kresową i studenckiej przyjaźni z głogowianinem, nieżyjącym już Tomaszem Kurzawą (kolegą Wehikułu z Mechanika), napisał książkę Twierdza zroszona krwią. Polski Głogów w rękach Niemców i Sowietów, Poznań 2025. Najczęściej cytowanym autorem spośród doborowego grona twórców, z których pracy szeroko korzystał, jest piszący te słowa. Tak, więc Wehikuł znalazł zastosowanie.

Nie był by Wehikuł taki jaki był, gdyby nie Maria Kubasik i Marcin Kuchnicki. Dziękuję.

Akwarelą znanej głogowskiej artystki Małgorzaty Maćkowiak Wehikuł czasu od 2022 roku dziękował za współpracę, dziś ją pokazujemy Czytelnikom

Z okazji zbliżających się Świąt składamy Wehikułowe życzenia świąteczne i noworoczne.

Jednak Wehikuł czasu ze swoim charakterystycznym już logo nie znika z głogowskiej przestrzeni.

Zapraszamy do znanego Wam przecież NIECODZIENNIKA WEHIKUŁU CZASU – https://www.facebook.com/glogowskiwehikulczasu/

Screen statystyki Niecodziennika Wehikułu czasu w grudniu 2025. Wyświetlenia zapowiedzi 200 numeru Wehikułu czasu – ponad 12 tysięcy wyświetleń.

Czytaj dalej →

5 listopada 1945, Rozkazem Naczelnika Związku Harcerstwa Polskiego zostały utworzone hufce harcerzy na Dolnym Śląsku: w Głogowie (z siedzibą w Sławie Śląskiej), Dzierżoniowie, Jeleniej Górze, Kamiennej Górze, Kłodzku, Legnicy, Lubaniu Śląskim, Lwówku Śląskim i Ząbkowicach Śląskich. Głogowskim harcerzom, którzy 7 listopada w Miejskim Ośrodku Kultury będą świętowali jubileusz 80-lecia Hufca przekazujemy serdeczne pozdrowienia. Wehikuł czasu to zuch z jedynki, harcerz z szóstki i instruktor z czasów studenckich. O początkach głogowskiego harcerstwa piszemy niżej.

W ten smutny jesiennie czas wspominamy katastrofę lotniczą sprzed 55 lat nad Pęcławiem w pobliżu Głogowa, pamiętając tę niedawną w Radomiu, która wstrzasnęła całą Polską. Piszemy o ludziach, którzy odeszli i cmentarzu, którego już nie ma.

22 października w głogowskim szpitalu zmarł Andrzej Tomek Ruebenbauer, głogowianin (27.10.1949), emerytowany nauczyciel w Zespole Szkół Samochodowych i Budowlanych, gdzie pracował od 1969 r. Do niedawna właściciel szkoły nauki jazdy – Ośrodka Szkolenia Kierowców „Auto Szkoła”. Przejechał z uczniami ponad milion kilometrów. Przez 55 lat wyszkolił tysiące kierowców i setki instruktorów nauki jazdy. Jeden z organizatorów i animatorów sekcji boksu MZKS Chrobry Głogów. Mieszkał przy ul. 10 Maja w Głogowie od urodzenia. Ostatnią jego pasją było współorganizowanie od 2018 roku wraz z sąsiadami – imprezy „Imieniny ulicy 10 Maja”. Za te działanie otrzymał wraz z Bogusią Slifierz w 2024 roku Głogowską Nagrodę Historyczną. Stał się swoistym „strażnikiem pamięci” głogowskich pionierów. Był synem małżeństwa, które pojawiło się nad Odrą zaraz po zakończeniu wojny, w 1945 roku.

Tomka pamiętam od zawsze – i na zawsze zostaniesz w mojej pamięci. Jestem przekonany, że również w pamięci wielu Głogowian – Twoich uczniów, rozsianych na całym świecie.

24–26 października 2025 r., w Warszawie na Pradze-Gocławiu odbył się VI Kongres Archiwów Społecznych. Było to spotkanie miłośników śladów przeszłości,

w którym miał przyjemność uczestniczyć Wehikuł czasu. Tematem przewodnim było hasło – HISTORIA, KTÓRA WŁĄCZA. Zaprezentowano wśród 14 prezentacji inicjatyw lokalnych, różne głosy i perspektywy, które można włączyć we wspólne opowiadanie o przeszłości.

Wśród inicjatyw CAS zwrócił moją uwagę „Pamięciownik” – mobilny pawilon wystawienniczy. Niedługo będzie nabór chętnych do goszczenia pawilonu.

W trakcie rozmów kuluarowych spotkaliśmy znajomych, zostaliśmy też i rozpoznani. Dotarła do mnie Beata z Krynic k/ Tomaszowa Lubelskiego, która korzysta z doświadczeń naszego „GROT-u” w sprawie poszukiwań w ziemi – oni namierzają „Tygrysa” z II wojny, i chwaliła podpowiedzi. Wojciech z Muzeum Kozła ze Zbąszynia potwierdził, że jest gotów na przyjęcie wycieczki z TZG „Szlakiem tradycji niepodległościowych w Wielkopolsce”. Ania z Leśnej rozczytała się w Wehikule, a Rafał z Grochowa zazdrościł kontaktów z samorządowcami.

Dni aktywności i edukacji w Warszawie minęły szybko. VII Kongres Archiwów Społecznych odbędzie się wiosną 2027 w Białymstoku.

Polecam Centrum Archiwistyki Społecznej w internecie – https://cas.org.pl/ i – https://www.facebook.com/CentrumArchiwistykiSpolecznej.

Na zbiorowej fotografii pamiątkowej jest i Wehikuł czasu (fot. A. Stępień z CAS)

Czytaj dalej →

Dzisiejszy, październikowy Wehikuł czasu nosi numer 200. Za nami dwieście miesięcy, czyli blisko 18 lat przedstawiania wydarzeń z przeszłości Głogowa.  

Znana winieta naszego miesięcznika dziś opatrzona została  liczbą 200

Rok osiemdziesięciolecia – rok jubileuszy. Za nami huczne, radosne i sympatyczne obchody rocznicy I Liceum Ogólnokształcącego. Głogowski „Hogwart” – jak szkołę nazywają niektórzy – korzenie ma w Sławie, a w budynku przedwojennej szkoły Pestalloziego zagościł dopiero w 1950 r. Wehikuł – absolwent „mechanika” przypomina, więc, że najstarszą szkołą ponadpodstawową w mieście nad Odrą jest obecny Zespół Szkół Politechnicznych, który wiosną 1946 roku rozpoczął zapisy do otwieranej szkoły w obecnej PSM.

Swoją historię w Głogowie I Liceum Ogólnokształcące zaczęło pisać jako jedenastoletnia szkoła ogólnokształcąca. Na 1 klasa Szkoły Podstawowej tuż przed zakończeniem nauki w czerwcu 1953 r. Wśród dzieci m.in. Ew Juszkiewiczówna, córka pierwszego polskiego lekarza w Głogowie i Włodek Pozlewicz, syn pierwszego dowódcy głogowskiego garnizonu i 112 pułku artylerii ciężkiej. (Z albumu E. Bogusz)

Bogdan Kaleta z Głogowa miesiąc temu wrócił z rowerowej podróży! Wehikuł mu towarzyszył i informował m.in. o zbliżającym się zakończeniu rajdu po Skandynawii. Niestety, zawirowania z edycją poprzedniego wydania powodują, że przypominamy: głogowski emeryt w czasie 112 dni podróży pokonał 9 tysięcy kilometrów, przez sześć krajów! Gratulujemy wyczynu.

Pojazd głogowianina przed wileńską katedrą (fot. B. Kaleta)

Czytaj dalej →

1 września, to w Polsce data ważna. Pamiętamy o początku II wojny światowej. Tego dnia tradycyjnie też rozpoczyna się kolejny rok szkolny. W tym roku ten dzień wypadł w poniedziałek. Przeplatały się więc patriotyczne uroczystości z okazji 86. rocznicy napaści III Rzeszy na Polskę z radosnym świętem rozpoczęcia kolejnego roku szkolnego.

Przed pomnikiem Sapera wartę zaciągnęli zołnierze 162 batalionu lekkiej piechoty 16 DBOT i głogowscy harcerze

Powiatowa inauguracja roku szkolnego w Głogowie odbyła się z Zespole Szkół Politechnicznych „Mechanik”, w niebo poleciały balony z logo „Mechanika”  (Fot. G. Szyszka, Nasze miasto Głogów)

Na przełomie miesięcy, jak i w trakcie lata, pojawiły się meteorologiczne zaskoczenia – kilka razy kilkanaście minut gwałtownego deszczu spowodowało lokalne podtopienia w Głogowie i powiecie głogowskim. Stanowisko Kierowania Komendanta Powiatowego PSP w Głogowie informowało o działaniach zastępów tam, gdzie wdarła się woda. Głównie były to pomieszczenia piwniczne i pralnie.

Ale były też dni upalne, jak w Sławie nad jeziorem (fot. A. Bok)

Po żniwach przychodzi czas dożynek. Docierają wieści o kolejnych imprezach gminnych. Z reguły po mszy barwny korowód, prowadzony przez kapele ludowe i poczty sztandarowe, z poświęconymi, kunsztownie wykonanymi wieńcami udaje się na miejsce obrzędów i ludowej zabawy. Na szczęście pogoda, jak dotychczas, sprzyjała.

Wypieczony z mąki uzyskanej z ziarna z tegorocznych zbiorów chleb jest symbolem każdych Dożynek. Za chwilę zostanie podzielony i przekazany uczestnikom przez Gospodarza (fot. Centrum Biblioteczno-Kulturalne Gminy Głogów)

Kończy się wyprawa rowerowa głogowianina, Bogdana Kalety. Rozpoczął ją 20 maja 2025 r. w Świnoujściu, by przez Niemcy ruszyć na Lofoty i do Narwiku. Po ponad trzech miesiącach na rowerowym siodełku wokół Bałtyku, Bogdan wkroczył w granice Polski. W codziennej, bogato ilustrowanej relacji na fb, 31 sierpnia 2025 roku zapisał:

Dzień 99. Druskieniki (LT) – Sejny (PL) – 63 km

Przekroczyłem dzisiaj granicę Polski. Polska tak się tym faktem wzruszyła, że przywitała mnie deszczem. Po przejechaniu 8081 km, jestem w Sejnach. Jest to też 104 dzień od mojego wyjazdu ze Świnoujścia.

Czyli przerwy od roweru w trakcie podróży miał aż pięć dni.

Czytelnikom Wehikułu czasu polecam relacje z podróży, które podróżnik zamieszczał na fb. To kapitalna, bogato ilustrowana i nie nudna lekcja geografii, historii odległej i bliskiej tej części Europy. To również praktyczna nauka podróży rowerem, bez tłumu mechaników, karetki, warsztatu i autobusu z napisem „Koniec wyścigu”. Polecamy adres:

https://www.facebook.com/profile.php?id=100007437400448

Mapa trasy „Rowerem przez Skandynawię”, którą pokonał głogowianin

Czytaj dalej →